Sayıştay: ESHOT 2,6 milyar TL’lik yükümlülüğü yerine getirmedi

Sayıştay’ın açıkladığı raporlara göre ESHOT’un 2025 yılında iki şirkete karşı toplam 2 milyar 632 milyon 41 bin 618 lira 26 kuruş tutarındaki yükümlülüğünü yerine getiremediği tespit edildi.

Sayıştay’ın ESHOT Genel Müdürlüğü’ne ilişkin hazırladığı raporu tamamlandı. ESHOT’un 2025 faaliyetlerine yönelik yapılan incelemeler sonucunda, 2025 yılı faaliyetleri arasında, ‘Günlük Tahsil Edilmesi Gereken Abonman Kart Kullanımlarından Elde Edilen Gelirlerin Aylık Olarak Tahsil Edildiği’, ‘Aynı Görev ve Yetkilere Sahip Birden Fazla Kadro Unvanı Bulunduğu’, ‘Toplu Taşıma Hizmetlerinde Karşılaşılan Ölü Kilometre Sorununun Çözümüne İlişkin İdare Tarafından Yapılan Çalışmaların Yetersiz Kaldığı’, ‘Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsünde ESHOT Genel Müdürlüğüne Taşınmaz Tahsis Protokolünde Tahsis Edilen Alanın Tam Olarak Belirlenmediği’, ‘Araç Arıza Kayıtlarının Detaylandırılmaması Nedeniyle Bakım Onarım Süreçlerinin İzleme Kapasitesinin Güçleştiği’, ‘Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinde; Sözleşme Konusu Olmaması Gereken Konularda Düzenlemeler Yapıldığı’, ‘Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırların Üzerinde Olduğu’, ‘İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmadığı’, ‘İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşıldığı’, ‘Taşınır Ambarında Uzun Süredir Kullanılmayan Taşınırların Bulunduğu’ gibi mevzuatlara aykırı 11 bulguya yer verildi. Raporun en dikkat çekici kısmı ise hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele ilişkin hakediş bedellerinin tam ve zamanında ödenmemesi ile ilgili bilgiler oldu. ESHOT Genel Müdürlüğü’nün 2025 yılı içerisinde gerçekleştirdiği faaliyetler için personel hizmeti aldığı İZELMAN ve İZENERJİ şirketlerine ödemesi gereken toplam 2 milyar 632 milyon TL tutarındaki hakedişi ödeyemediği, bazı aylarda ise ödemeleri SGK primi ve vergi tutarları kadar eksik yaptığı tespit edildi. Sayıştay’ın denetim tespitlerine göre kent içi toplu ulaşım hizmeti veren ESHOT’un, personel temin ettiği İZELMAN A.Ş. ve İZENERJİ A.Ş.’ye bazı aylarda hizmet ödemesi yapmadığı, bazı aylarda da SGK primi ve vergi tutarlarını karşılamayacak şekilde eksik ödeme gerçekleştirdiği ortaya çıktı. ESHOT’un ödemesi gereken söz konusu tutarın, şirketlere sağlanan personel hizmetleri kapsamında ödenmesi gereken hakedişler olduğu bilgisine raporda yer verildi. İZELMAN ve İZENERJİ’nin sermayelerinin tamamının belediye, bağlı idareler ve bunların kurduğu şirketlere ait olduğuna dikkat çekilen raporda, şirketlerin gelirlerinin önemli bir bölümünü belediye ve bağlı idarelere sağladıkları personel hizmetlerinden elde ettiği vurgulandı.

SGK PRİMİ VE VERGİLER DE HAKEDİŞ KAPSAMINDA

Mevzuata göre personel hizmet alımlarında hakedişler yalnızca işçilere ödenen net ücretlerden oluşmuyor. Asgari işçilik maliyetinin yanı sıra işveren SGK primleri, işçilikle bağlantılı ayni giderler, sözleşme ve genel giderler ile mevzuat çerçevesinde belirlenen kâr payı da hakediş hesabına dahil ediliyor. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili hükmüne göre, işveren sigorta primleri de asgari işçilik maliyetinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle idarelerin, sigorta primi dahil işçilik maliyetleri ile işçilikle bağlantılı ayni giderleri tam olarak ödemesi gerekiyor. Denetim bulgusunda, hakedişlerin vergi ve SGK primi gibi kalemler düşülerek eksik ödenmesinin, şirketlerin ilgili kamu kurumlarına karşı yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesini zorlaştırdığı kaydedildi.