Uzman Psikolog Danışman Zahit Harmanlı: Ergenlerdeki şiddet kendini anlatma biçimi olabilir!

*Okullarda artan şiddet eylemlerinin nedeni nedir?

Sahada çalışan bir uzman olarak son yıllarda şiddet davranışlarının daha görünür hale geldiğini söyleyebilirim. Bu durumu tek bir nedene bağlamak mümkün değil. Aile içi iletişim problemleri, sınırların belirsizliği, akran ilişkilerinde yaşanan zorlanmalar ve dijital ortamda şiddetin normalleşmesi bu süreci etkiliyor. Özellikle kendini ifade etmekte zorlanan gençler için şiddet, bir noktadan sonra bir “anlatma biçimi” haline gelebiliyor.

*Özellikle 15-16 yaşındaki çocukların bu tür eylemleri göstermesi dikkat çekiyor. Bu yaşlarda şiddete yatkınlık artar mı?

16 yaş, ergenliğin en yoğun yaşandığı dönemlerden biri. Danışanlarımla çalışırken de bu yaş grubunda duyguların oldukça hızlı yükselip düşebildiğini gözlemliyorum. Bu, doğrudan şiddete yatkınlık olarak değerlendirilmemeli. Daha çok dürtü kontrolünün henüz tam gelişmemiş olması ve duyguların yoğun yaşanmasıyla ilgili bir durum. Yani genç ne hissettiğini çok güçlü yaşıyor ama bunu nasıl yöneteceğini henüz tam bilemeyebiliyor.

*Nasıl bir mücadele yöntemi izlenmeli? Aileler ne yapmalı?

Burada en önemli nokta, sorun ortaya çıktıktan sonra müdahale etmekten ziyade önleyici bir yaklaşım benimsemek. Ailelere özellikle şunu söylüyorum: Çocuğunuzla kurduğunuz ilişki, onun dış dünyadaki davranışlarının temelini oluşturur. Yargılamadan dinlemek, duygularını ifade etmesine alan açmak ve tutarlı sınırlar koymak çok kıymetli. Aynı zamanda ebeveynin kendi öfke yönetimi de çocuk için güçlü bir model oluşturuyor.

*Çocuklar okula gitmek istemezse aileler nasıl bir yol izlemeli?

Okula gitmek istememe durumunu genelde bir “mesaj” olarak değerlendiriyorum. Çoğu zaman altında zorbalık, kaygı, başarısızlık korkusu ya da sosyal uyum problemleri olabiliyor. Bu noktada ailelerin hemen baskı kurmak yerine “Ne yaşıyorsun?” sorusunu sorması çok önemli. Gerekirse okul rehberlik servisiyle iş birliği yapılmalı. Çünkü çözüm, çoğu zaman çocuğu zorlamakta değil, yaşadığı durumu anlamakta yatıyor.

*Ergen çocuklar neden şiddet eğilimi gösterir? O yaşlarda nasıl bir ruh haline sahip oluyorlar?

Ergenlik, “anlaşılmak istiyorum ama kendimi nasıl anlatacağımı bilmiyorum” dönemidir. Gençler bir yandan bağımsızlaşmak isterken bir yandan da kabul görmek ister. Bu ikilem ciddi bir içsel gerilim yaratır. Eğer bu süreçte duygularını ifade edebileceği güvenli alanlar yoksa, öfke daha davranışsal yollarla ortaya çıkabilir. Şiddet çoğu zaman öfkenin değil, anlaşılmama hissinin dışa vurumudur.

*Sizce ulusal yas ilan edilmeli mi?

Toplumsal olarak yaşanan acıların paylaşılması ve görünür kılınması önemli. Ancak bir uzman olarak daha çok şu noktaya odaklanılması gerektiğini düşünüyorum: Bu olayların tekrar etmemesi için ne yapıyoruz? Yas, duygusal bir birliktelik sağlar ama asıl ihtiyaç, uzun vadeli önleyici adımların atılmasıdır. Aile, okul ve ruh sağlığı sistemlerinin birlikte çalıştığı bir yapı oluşturulmadan kalıcı bir çözüm üretmek zor görünüyor.