TOKİ’nin Torbalı’daki 16 hektarlık arazisi için kritik hamle: Belediyeler karşı çıktı, Bakanlık planı askıya çıkardı

TOKİ’nin 15 Haziran 2026 tarihli başvurusu üzerine hazırlanan gerekçe raporunda, sosyal konut projesinin hayata geçirilebilmesi için söz konusu alanın üst ölçekli plandaki kullanım kararının değiştirilmesi gerektiği belirtildi. Hazırlanan plan değişikliğiyle Torbalı Yeniköy’deki yaklaşık 16,1 hektarlık alanın mevcut plandaki “tarım arazisi” kullanımından çıkarılarak “kentsel gelişme alanı” olarak planlanması öngörülüyor.

Plan değişikliğinin gerekçesinde, Torbalı’da dar ve orta gelirli vatandaşlara yönelik sosyal konut üretiminin amaçlandığı belirtilirken, ilçenin son yıllardaki hızlı nüfus artışına da dikkat çekildi. Rapora göre Torbalı’nın nüfusu 2014 yılında 150 bin 127 iken 2025 yılında 224 bin 133’e yükseldi. Böylece 11 yıllık dönemde ilçenin nüfusu yaklaşık yüzde 49,3 arttı. İlçe için üst ölçekli planlarda 280 bin kişilik planlama nüfusu öngörülüyor.

TARIM DIŞI KULLANIM İÇİN UYGUN GÖRÜŞ VERİLDİ

Plan değişikliği dosyasındaki kurum görüşleri, arazinin mevcut durumuna ilişkin farklı değerlendirmeleri ortaya koydu. İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından hazırlanan tarımsal etüt raporunda arazi “kuru marjinal tarım arazisi” olarak değerlendirildi. Müdürlük, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında yaklaşık 16,19 hektarlık alanın imar planı çalışması amacıyla tarım dışı kullanılmasını uygun buldu. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüşünde de 1856 parselin kesinleşmiş orman kadastrosuna göre orman sınırları dışında kaldığı belirtildi.

BÜYÜKŞEHİR VE TORBALI BELEDİYESİ KARŞI ÇIKTI

Plan değişikliği sürecinin dikkat çeken tarafı ise İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Torbalı Belediyesi’nin olumsuz görüşleri oldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi, alanın mevcut 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı’nda “Tarım Alanı” ve “Orman Alanı” olarak belirlendiğine dikkat çekerek, bölgenin konut gibi kentsel kullanımlara açılmasına karşı çıktı. Büyükşehir Belediyesi ayrıca mevcut nüfus, konut arzı, doluluk oranları ve üst ölçekli plan kararlarına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yapılmadan, mülkiyet esaslı ve parçacıl planlama yaklaşımıyla plan değişikliği yapılmasının plan bütünlüğü ve kamu yararı açısından uygun olmadığını savundu. Torbalı Belediyesi de benzer şekilde plan değişikliğine karşı çıkarak, parsel bazında yapılacak değişikliklerin aynı bölgede yeni plan değişikliklerine emsal oluşturabileceği görüşünü bildirdi.

ZEMİNDE STABİLİTE VE OTURMA UYARISI

TOKİ arazisi açısından dosyada dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise jeolojik-jeoteknik etüt raporu oldu. 3 Şubat 2026 tarihinde onaylanan rapora göre planlama alanı “Önlemli Alanlar-2.1”, yani stabilite sorunları bulunan ve önlem alınması gereken alanlar ile “Önlemli Alanlar-5.1”, yani şişme ve oturma açısından sorunlu ve önlem alınması gereken alanlar kapsamında yer alıyor.

OSB BAĞLANTISINA DA SINIRLAMA

Torbalı Karma ve Mobilya Organize Sanayi Bölgesi’ne bitişik konumda bulunan alanla ilgili Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın değerlendirmesinde ise OSB sınırları içerisinde konut alanlarına geçiş sağlayacak bir yol güzergâhının oluşturulması uygun bulunmadı. Bakanlık, OSB’lerin kontrollü giriş-çıkış ve güvenlik esasları nedeniyle bölge içerisinden konut alanlarına geçiş sağlayan yol güzergâhlarının teknik ve mevzuat açısından uygun olmadığını belirterek, planlama çalışmalarında OSB sınırlarına uyulması gerektiğini bildirdi.

16,1 HEKTARLIK ALAN İÇİN 30 GÜNLÜK ASKI SÜRECİ

Plan değişikliğinin gerekçesinde Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. maddesindeki “kamu yatırımları” ve “değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesi” hükümlerine atıf yapıldı. Hazırlanan değişiklikle yaklaşık 16,1 hektarlık alanın 1/100.000 ölçekli plandaki kullanımının “tarım arazisi”nden “kentsel gelişme alanı”na dönüştürülmesi öngörülüyor. Bakanlığın duyurusuna göre plan değişikliği 23 Eylül 2026 tarihinden itibaren 30 gün süreyle askıda kalacak.