Aliağa'nın çevre ile imtihanı bitmiyor: HABAŞ cüruf tesisinde ısrarcı

İzmir’in Aliağa ilçesinde ağır sanayi yatırımlarıyla birlikte yıllardır tartışma konusu olan çevre sorunlarına bir yenisi daha ekleniyor. HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.’nin cüruf depolama ve geri kazanım tesislerine yönelik girişimleri devam ediyor.

Şirketin Şehitkemal Mahallesi sınırlarında planladığı Cüruf Depolama Tesisi projesinin ÇED dosyasında, tesise yalnızca HABAŞ’ın Aliağa Şubesi'ndeki demir-çelik fabrikasından çıkan cürufların getirileceği belirtiliyor.

Projede cüruf depolama alanının yanı sıra sızıntı suyu havuzu, tekerlek yıkama ünitesi, kantar ve idari bina yapılması öngörülüyor. Tesisin ise “II. Sınıf düzenli depolama” alanı olarak planlandığı ifade ediliyor.

YILLIK 2,1 MİLYON TON CÜRUF

ÇED dosyasına göre HABAŞ’ın planladığı depolama tesisinin yıllık 2 milyon 100 bin ton cüruf kabul kapasitesi bulunuyor. Depolama alanının ömrü ise yaklaşık 12,4 yıl olarak hesaplanıyor. ÇED dosyasında, 15 Nisan 2021 tarihli Mahalli Çevre Kurulu kararıyla faaliyetin söz konusu alanda gerçekleştirilebileceğine ilişkin karar alındığı belirtilirken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi ÇED takvimine göre projenin İnceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı 28 Ağustos’ta gerçekleştirileceği ilan edildi.

DSİ'NİN GÖRÜŞÜ DİKKAT ÇEKİCİ

HABAŞ’ın cüruf depolama projesine ilişkin kurum görüşlerinde özellikle su kaynakları ve dere yatakları konusunda dikkat çekici değerlendirmeler bulunuyor. DSİ'nin görüşünde, depolama alanının içerisinden geçen iki derenin kuşaklama kanalıyla alan dışına taşınmasının planlandığı belirtiliyor. DSİ, kuşaklama kanalı projesinin hazırlanarak kuruma sunulması ve kanalın hidrolik açıklığının uygunluğu konusunda kurum görüşü alınmadan inşaata başlanmaması gerektiğini bildiriyor. DSİ'nin görüşünde nakliye güzergahıyla ilgili de dikkat çekici bir ayrıntı bulunuyor. Kurum, önceki değerlendirmesinde nakliye yolunun 400 metrelik bölümünün Sarıçalan Deresi yatağı üzerinde bulunması nedeniyle uygun görülmediğini belirtiyor. Revize ÇED dosyasında alternatif bir güzergah oluşturulurken, bu güzergah üzerinde de dere yatağıyla kesişen noktalar bulunduğuna dikkat çekiliyor.

YERÜSTÜ SULARI DÜZENLİ İZLENECEK

DSİ görüşünde projenin yerüstü su kaynakları üzerindeki etkilerinin izlenmesine de geniş yer veriliyor. Kurum, yerüstü izleme noktalarından yılda en az dört kez, mevsimsel olarak numune alınmasını ve çok sayıda kimyasal ile ağır metal parametresinin analiz edilmesini istiyor. İzlenmesi talep edilen parametreler arasında arsenik, cıva, kadmiyum, krom, kurşun, nikel, çinko, bakır ve demir gibi metaller de bulunuyor. İşletme döneminde yapılacak su kalitesi izleme sonuçlarının düzenli olarak DSİ’ye sunulması gerektiği belirtiliyor.

GERİ KAZANIM DOSYADA VAR, TEKNİK DETAY TARTIŞMALI

ÇED dosyasının dikkat çeken bir başka bölümü ise cürufun geri kazanılmasıyla ilgili oldu. DSİ'nin değerlendirmesinde, önceki dosyalarda yer alan manyetik seperasyon ile demir-çelik geri kazanımı prosesinin yeni görüş istenen dosyada bulunmadığı belirtiliyor. Buna karşın dosyanın bazı bölümlerinde yıllık 54 bin 495 metreküp cürufun geri kazanılacağının ifade edildiği aktarılıyor. DSİ, planlanan geri kazanım tesisi ve prosesine ilişkin teknik bilgilerin dosyada yer almadığına dikkat çekerek; tesisin su tüketimi, atık ve atıksu miktarları, atık ve geri kazanılan malzemelerin depolama alanları ile tesisin konumu gibi bilgilerin dosyaya eklenmesini istiyor.

DEPOLAMA ÖMRÜNDE HESAP FARKI

ÇED dosyasında tesisin ömrüne ilişkin hesaplarda farklı rakamların bulunması da dikkat çekiyor. Dosyanın bazı bölümlerinde yıllık atık miktarı 572 bin 207 metreküp, toplam depolama kapasitesi ise 7,1 milyon metreküp olarak gösteriliyor ve tesis ömrü 12,4 yıl olarak hesaplanıyor. Ancak aynı dosyanın ekindeki Düzenli Depolama Tesisi Avan Projesi'nde depolama kapasitesi 12 milyon 875 bin metreküp, tesis ömrü ise 24,8 yıl olarak ifade ediliyor. DSİ, kapasite ve depolama ömrünün teknik hesaplamalarla desteklenerek net biçimde belirlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

ALİAĞA’DA CÜRUF PROJELERİ YAN YANA

HABAŞ’ın projesinin planlandığı bölgede başka cüruf ve atık projelerinin de bulunması dikkat çekiyor. ÇED dosyasında, proje alanına sınır bölgede Ekovar Çevre Grup Geri Dönüşüm A.Ş. tarafından planlanan Batı Ege ve Güney Marmara Endüstriyel Atık (Cüruf) Bertaraf Tesisi Projesi bulunduğu belirtiliyor. Ayrıca komşu parselde Kardemir Çelik Sanayi A.Ş. tarafından planlanan Çelikhane Cürufu Geri Kazanım Tesisi için ÇED Olumlu kararı alındığı, ancak bu kararın açılan dava sonucunda iptal edildiği de dosyada yer alıyor.